هرچند رسانه‌های اروپایی تلاش زیادی برای مسکوت گذاشتن اعتراضات در فرانسه دارند اما ویدئوهای منتشر شده در فضای مجازی نشان می‌دهد این رخداد در حال تبدیل شدن به یک جنبش اجتماعی گسترده‌تر است. افزایش دامنه شرکت‌کننده‌ها در این اعتراضات در حالی شکل می‌گیرد که امانوئل مکرون در آخرین ماه‌های ریاست‌جمهوری‌اش به سر می‌برد. به گزارش یورونیوز، اعتراضات دانش‌آموزان دبیرستانی در فرانسه که از اواسط سپتامبر در حومه پاریس آغاز شده بود، روز سه‌شنبه ۱۳ اکتبر به ابعادی گسترده‌تر رسید. ده‌ها هزار نفر در سراسر کشور به خیابان‌ها آمدند تا از دانش‌آموزان معترض حمایت کنند. این تحول، نشانه‌ای از تبدیل شدن یک اعتراض صنفی به یک جنبش اجتماعی فراگیر است.
ابعاد اعتراضات و مطالبات
بر اساس اعلام وزارت کشور فرانسه، حدود ۱۶۱ هزار و ۵۰۰ نفر در تجمع‌های روز سه‌شنبه شرکت کردند که بیش از دو برابر برآورد این وزارتخانه از شمار شرکت‌کنندگان در تظاهرات هشتم اکتبر (۷۱ هزار و ۵۰۰ نفر) است. اتحادیه‌ها این رقم را به‌مراتب بیشتر و حدود ۴۸۰ هزار نفر اعلام کرده‌اند.
مطالبات اصلی معترضان از ابتدا حول محور بهبود شرایط تحصیلی می‌گشت. بر اساس گزارش، کمبود معلم، نامناسب بودن امکانات و ازدحام بیش از حد کلاس‌های درس از جمله دلایل اصلی این اعتراضات بوده است. یکی از معترضان به یورونیوز گفت: «این نظام آموزشی است که به‌پا خاسته؛ دانش‌آموزان و معلمان. هیچ پاسخی در کار نیست و هیچ تمایلی برای رسیدگی به خواسته‌های ما وجود ندارد». اما در موج جدید و با پیوستن عموم جامعه به این اعتراضات، مطالبات هم گسترده‌تر شده است.
بحران سوخت
افزایش قیمت سوخت در فرانسه که از اواخر سپتامبر ۲۰۲۶ شدت گرفت، به یکی از محرک‌های اصلی نارضایتی عمومی تبدیل شد. قیمت هر لیتر گازوئیل از مرز ۲/۲یورو گذشت و در برخی مناطق به ۳ یورو نزدیک شد. این افزایش ناشی از تنش‌های جهانی و اختلال در زنجیره تأمین بود. در همین حال، اعتصاب کارگران پالایشگاه‌های توتال انرژی که خواستار افزایش ۶ درصدی دستمزد بودند، تولید سوخت را بیش از ۶۰ درصد کاهش داد و در اوج بحران، از هر سه پمپ بنزین یکی با کمبود سوخت مواجه شد. صف‌های طولانی سوخت‌گیری و نگرانی از کمبود، خشم عمومی را تشدید کرد.
دولت مکرون در واکنش به این بحران، دو اقدام اصلی را در دستور کار قرار داد. با این حال، اقتصاددانان این راه‌حل را «خرید زمان» توصیف کردند و هشدار دادند کاهش قیمت ممکن است موقتی باشد، زیرا ریشه مشکل یعنی کمبود عرضه در بازار جهانی، با آزادسازی ذخایر برطرف نمی‌شود. از این گذشته طرح‌های مکرون نتوانست همه را قانع کند. احزاب چپ و اتحادیه‌ها خواستار سقف قیمت ۶/۱یورو برای هر لیتر و ملی کردن توتال انرژی شدند.
خشونت، چاشنی اصلی کار پلیس
با وجود آنکه بیشتر تجمع‌ها مسالمت‌آمیز برگزار شد، در حاشیه یکی از دو راهپیمایی پاریس درگیری و خشونت رخ داد. در میدان ووبان در نزدیکی مجموعه تاریخی انولید در منطقه هفتم پاریس، معترضان بطری، مواد آتش‌بازی و سنگ به سمت پلیس پرتاب کردند. مأموران نیز برای متفرق کردن جمعیت از خودروهای آب‌پاش و گاز اشک‌آور استفاده کردند.لوران نونز، وزیر کشور فرانسه اعلام کرد ۱۱مأمور پلیس در پی درگیری با معترضان در پاریس در بیمارستان بستری شده‌اند. یکی از مأموران پلیس در گفت‌وگو با یورونیوز تأیید کرد پلیس از نارنجک‌های صوتی و نوری نیز استفاده کرده است. این در حالی است که استفاده از این نارنجک‌ها با انتقاد فزاینده‌ای روبه‌رو شده و دولت پس از آنکه یک دانش‌آموز پانزده‌ساله در جریان عملیات پلیس در خارج از یک مدرسه در اوایل این ماه دست خود را از دست داد، استفاده از نوع خاصی از این نارنجک‌ها را به حالت تعلیق درآورده بود.برخی از معترضان خشونت اعتراض‌کنندگان را واکنشی مشروع به خشونت پلیس می‌دانند. یکی از آنان گفته است: «تنها چیزی که از پلیس دریافت می‌کنیم، خشونت است؛ بنابراین، در پاسخ نیز خشونت وجود دارد، چون هیچ کس به حرف ما گوش نمی‌دهد». گروه‌های حقوق بشری نیز پلیس فرانسه را به استفاده از زور بیش از حد متهم کرده‌اند.
پیوند با جنبش‌های اجتماعی گسترده‌تر
در آستانه برگزاری تجمع‌های اعتراضی گسترده دیگری که قرار است روز شنبه در اعتراض به بحران هزینه‌های زندگی و افزایش قیمت سوخت برگزار شود، برخی افراد ابراز امیدواری کردند جنبش دانش‌آموزی با یک جنبش اجتماعی گسترده‌تر متحد شود. یکی از معترضان گفت: «خشمی که سال‌ها انباشته شده، اکنون در حال به هم پیوستن است و جنبش دانش‌آموزی جرقه‌ای بود که فتیله را روشن کرد».این اعتراض‌ها با توجه به نزدیک شدن به پایان دوره ریاست جمهوری امانوئل مکرون، به چالشی جدی برای رئیس‌جمهوری فرانسه تبدیل شده است. فرانسه در آستانه فصل انتخابات قرار دارد و این جنبش می‌تواند به یکی از محورهای اصلی رقابت‌های سیاسی تبدیل شود.
طیف جمعیتی حامیان این جنبش به‌وضوح فراتر از دانش‌آموزان دبیرستانی رفته و شامل دانشجویان، معلمان، والدین، اتحادیه‌های کارگری و چهره‌های سیاسی است؛ همچنین تنش سیاسی درخصوص مسئله مهاجرت، این جمعیت را به شکلی غیرمستقیم درگیر کرده است. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا در اظهاراتی جنجالی این اعتراضات را به «مهاجرت کنترل‌نشده» و «اسلام» نسبت داد، ادعایی که ژان-نوئل بارو، وزیر خارجه فرانسه، آن را رد کرد و گفت: فرانسه باید «داستان خودش را بنویسد». این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که جامعه مهاجران غیرقانونی در فرانسه، نگرانی فزاینده‌ای از پیامدهای سیاسی این اعتراض‌ها و تشدید رخدادهای ضدمهاجرتی دارند.
خبرنگار: نیک‌پندار
نظر شما